Artikel | Datum: 17-03-2011


Automobilisten: milieu soms belangrijker dan portemonnee




promotieonderzoek Jan Willem Bolderdijk aan Rijksuniversiteit Groningen

Als ze er geld mee kunnen verdienen, gaan automobilisten veiliger rijden. Verzekeraars kunnen dus mogelijk levens redden door intelligente polissen aan te bieden. Maar geld is niet het enige dat automobilisten motiveert. In sommige gevallen vinden ze het milieu juist belangrijker dan hun portemonnee. Dat blijkt uit onderzoek van RUG-psycholoog Jan Willem Bolderdijk, die 13 januari promoveert aan de Rijksuniversiteit Groningen. Bolderdijk: ‘In sommige gevallen kun je mensen beter aanspreken op hun moraal dan op hun portemonnee.’

Veel milieucampagnes zijn gebaseerd op de veronderstelling dat economische boodschappen (‘Energiebesparend gedrag levert geld op’) beter werken dan morele (‘Energiebesparend gedrag vermindert de uitstoot van CO2’). De recente overheidscampagne 'Duurzaam doen' is hiervan een schoolvoorbeeld. Maar soms is het effectiever mensen aan te spreken op hun moraal, hun behoefte het goede te doen zonder dat ze daar zelf direct beter van worden, zo blijkt nu uit wetenschappelijk onderzoek.

Milieu versus portemonnee
Dat mensen misschien minder egoïstisch zijn dan veelal wordt aangenomen, bleek uit verschillende experimenten. Bij een tankstation in de Verenigde Staten kregen automobilisten de mogelijkheid gratis hun bandenspanning te laten controleren. De ene groep automobilisten kreeg te horen dat rijden met de juiste bandenspanning ze geld zou besparen, de andere dat het goed was voor het milieu. In de tweede groep was aanzienlijk meer belangstelling voor de gratis controle. Kennelijk zijn morele argumenten soms overtuigender dan financiële, concludeert Bolderdijk.

Positief zelfbeeld
Iets goeds doen voor de samenleving, levert een positief zelfbeeld op. In sommige gevallen is een positief zelfbeeld motiverender dan een volle(re) portemonnee, zo verklaart psycholoog Bolderdijk de keuzes van de Amerikaanse automobilisten. Resultaten uit een lab-experiment ondersteunen deze hypothese. Proefpersonen bij wie het zelfbeeld was geactiveerd (doordat ze in een tekst de woorden ‘ik’ en ‘mij’ hadden moeten onderstrepen), waren aanmerkelijk gevoeliger voor morele argumenten dan proefpersonen bij wie het zelfbeeld niet was geactiveerd (deze personen was gevraagd in dezelfde tekst de woorden ‘de’ en ‘het’ te onderstrepen).

Morele argumenten
“De overheid is erg gefocust op het uitdelen van financiële prikkels, maar deze aanpak is mogelijk minder geschikt dan wordt aangenomen” aldus Bolderdijk. “Zeker wanneer het financiële voordeel niet heel groot is, kan het effectiever zijn mensen met morele argumenten te overtuigen.” Sterker nog: het kan juist contraproductief zijn om financiële prikkels uit te delen. Bolderdijk: “Wie alleen een energiezuinige afwasmachine aanschaft, omdat dat geld bespaart, geeft het bespaarde geld misschien wel uit aan een vliegvakantie.”

Geld redt levens
Toch kan geld wel degelijk een goed instrument zijn, als de financiële voordelen groot genoeg zijn, zo laat Bolderdijk zien. In een veldexperiment onderzocht hij het principe van ‘Verzekeren per Kilometer’: 150 jonge automobilisten werd vijftig euro korting op hun maandelijkse verzekeringspremie in het vooruitzicht gesteld als ze veilig zouden rijden. Bewuste snelheidsovertredingen namen onder invloed van deze prikkel met ongeveer 14% af. Er werd geen effect op kilometrage en tijdstip van rijden aangetoond. Bolderdijk: “De resultaten laten zien dat verzekeraars verkeersveiligheid kunnen verhogen, en dus levens kunnen redden, met ‘slimme’ verzekeringspolissen.”

Curriculum vitae
Jan Willem Bolderdijk (Groenlo, 1981) studeerde sociale psychologie in Groningen. Hij verrichtte zijn promotieonderzoek bij de afdeling Sociale Psychologie van de RUG en binnen het Kurt Lewin Institute. Het onderzoek werd mede gefinancierd door platform Transumo, (TRANsition SUstainable MObility). Bolderdijk promoveert bij prof. dr. Linda Steg en prof. dr. Tom Postmes. Inmiddels werkt hij als postdoc bij de vakgroep Sociale Psychologie van de RUG. De titel van zijn proefschrift luidt: “Buying people: the persuasive power of money”.

Achtergrondinformatie (verzorgd door de redactie van Infrasite)
Praktijkproef Kilometerverzekeren met 400 jongeren
Premie betalen per gereden kilometer



Deel dit artikel:                   





Bezoek RioleringsVakdagen; dé verbindende vakbeurs voor de rioleringsbranche!
Weblogposting
Keynote lezing Helga van Leur tijdens kennisrijk Aqua Nederland Vakbeurs en RioleringsVakdagen
Weblogposting
Nieuw kennistheater op RioleringsVakdagen 2019
Weblogposting
Pilz configureerbare besturingssystemen volop in ontwikkeling
Weblogposting
Meer zand voor West-Zeeuws-Vlaanderen
Nieuwsbericht
Overzicht gunningen Grond-, Weg- en Waterbouw 2018
Nieuwsbericht
RioleringsVakdagen 2019 focust meer op kennis
Weblogposting
Impuls voor gebiedsontwikkeling beeklandschap Warmbeek/ Tongelreep
Nieuwsbericht
Minder barrières voor spoor-, weg- en watervervoer
Nieuwsbericht
Renovatie Waalbrug Nijmegen start in maart
Nieuwsbericht
Arcadis helpt bij ecologische impuls Maas
Nieuwsbericht
€16,9 miljoen voor sterkere Friese IJsselmeerkust
Nieuwsbericht
Interview met wethouder Alwin te Rietstap van gemeente Hardenberg over innovaties en duurzaamheid bij de realisatie van infraprojecten
Artikel
Wereldwijde aanpak weerextremen en gevolgen klimaatverandering hard nodig
Nieuwsbericht
Internationaal goederenvervoer binnenvaart neemt af
Nieuwsbericht
Nieuw op Infra Relatiedagen 2019: clustering van beurshallen
Weblogposting
Meer import én export van bouwdiensten
Nieuwsbericht
Officiële opening Bochtafsnijding Delftse Schie
Nieuwsbericht
Pilz biedt oplossing voor veilig werken in hele kleine ruimten
Weblogposting
Fusie D&F Consulting & Alfabeeld
Weblogposting
InfraTech 2019 ademt samenwerking en innovatiekracht
Nieuwsbericht
Eerste Nederlandse sleephopperzuiger op LNG baggert in Rotterdamse haven
Nieuwsbericht
Rijkswaterstaat & Waddenacademie starten onderzoek plasticverontreiniging
Nieuwsbericht








[Banners]